• تماس با ما: 01152221462
  • Info@hcch.ir

راههای پیشگیری ودرمان آلودگی به شپش

راههای پیشگیری ودرمان آلودگی به شپش

  مقدمه : 

     شپش یک انگل خارجی است که قدمت آلودگی با آن به دوران پیش از تاریخ برمی گردد.سه نوع شپش انسان را آلوده می کند که عبارتندازشپش سرانسان،شپش بدن انسان و شپش عانه انسان.درحال حاضر،آلودگی به پدیکولوزیس گستردگی جهانی دارد.بیماری درهردوجنسیت(زن ومرد)دیده می شود،اگر چه شیوع رده سنی خاصی ندارد، اما کودکان دبستانی آسیب پذیر ترین گروه سنی هستند واز شدت آلودگی بالایی برخوردارند و تماس نزدیک و طولانی مدت آن ها با هم شایع ترین و اصلی ترین راه انتقال است.در بررسی های انجام شده،میزان آلودگی به شپش سرانسان درمدرسه ها،به ویژه مدرسه های ابتدایی دخترانه درحد قابل توجهی بوده است.

تعریف شپش:

   شپش حشره ای بدون بال ودارای3جفت پا که یک انگل خارجی برای انسان محسوب می شود.که اندازه آن معمولابه طورمتوسط5/1 تا 5/2 میلی متر است،به عبارت دیگرریز،اماباچشم وبدون استفاده ازذره بین قابل مشاهده است.

تعریف بیماری پدیکلوزیس :

      وجود شپش سر،بدن وعانه را روی بدن شخص آلوده پدیکولوزیس می نامند.

انواع شپش:

شپش به سه نوع تقسیم می شود:

Ø    شپش سرانسان

Ø    شپش بدن انسان

Ø    شپش عانه انسان یا (شپشک)

 

 

ویزگی های شپش سرانسان

*     حشرات بدون بال که درسرانسان زندگی می کند.

*     اندازه آن 1تا 2میلی متر است؛به عبارت دیگرریز،اما قابل مشاهده است.

*     نسبت به شپش بدن انسان کوچک تر،رنگ آن تیره تر، پوشش آن مقاوم تروشکاف های انتهای بدن عمیق تر هستند.

*     با توجه به طراحی شش پای خود می تواند به موهاچنگ بزند،اما چون توانایی پریدن ندارد،در نتیجه با شانه زدن و شکستن هر پای آن می میرد.

*     تقریباهرچهار ساعت یک بارباخونخواری تغذیه می کند.

*     این حشره در سر به ویژه نواحی بالای گوش وهمچنین جاهایی که مو پرپشت باشد،زندگی می کند.

*     شپش ماده بالغ طی عمرحدوداً یک ماهه خود،روزانه 4تا 6 تخم می گذارد.این تخم ها به مو،درنزدیکی پوست سر که دماورطوبت مناسب دارد،می چسبند وپس ازهفت روز ،شپش ها ازتخم خارج وبا سه بار پوسته اندازی به شپش بالغ تبدیل می شوند.

 

ویژگی های شپش بدن انسان

*    تقریبا با شپش سرانسان هم شکل است ونسبت به آن بزرگ تروحدود 3 میلی متر است.

* در قسمت هایی از لباس های زیر،مانند زیروکنار ناحیه کمربندومچ دست و پا زندگی می کند که با بدن تماس بیشتری داشته باشدوبرای تغذیه،خودرابه نازک ترین قسمت پوست بدن می رساند.

* این حشره تخم های خودراروی تاروپودلباس رها می کند. و به دلیل داشتن ماده چسبنده به این قسمت ها می چسبد.

* مقاومت شپش بدن انسان درخارج از بدن انسان کم و نسبت به تغییرات درجه حرارت خیلی حساس است و بدن بیمار تب دار را ترک می کند

زیرادر52درجه سانتی گراد در عرض چند دقیقه از بین می رود. 

 

ویژگی های شپش عانه(ناحیه تناسلی) انسان

*  رنگ شپش عانه انسان خاکستری است واندازه آن 1تا 5/1 میلی متر است.به همین علت،آن راشپشک یعنی،شپش کوچک هم می نامند.

*  دراغلب موارد،به موهای ناحیه عانه واطراف مقعدمی چسبدوممکن است  درسایر جاهای مودار بدن،مانندزیربغل،مژه وابرونیزدیده شود.

*  شپش ماده تخم ها را در قاعده موها می گذارد.

 

 

چگونگی آلودگی مو به شپش سر انسان

      ازدحام جمعیت باعث می شود که شپش بتواندازسر فردی به فرد دیگر برود.هرچندهر کس درهرشرایط آب و هوایی ممکن است به شپش آلوده شود.

عوامل بی تاثیر در انتقال آلودگی به شپش سر انسان

qطول موها،تراشیدن موها برای پیشگیری ازانتقال آلودگی به شپش سرانسان موثر است، اما راه حل مناسبی به شمار نیامده و غیر ضروری است .

q جنسیت فرد،درپیشگیری ازانتقال آلودگی به شپش سر انسان موثر است،اما تاثیر قطعی ندارد.

q سن فرد،ازآن جاکه تماس نزدیک دربچه ها امری شایع است،آلودگی به شپش سرانسان بیشتردرگروه های سنی پایین اتفاق می افتد.

q رنگ موها،این ویژگی درپیشگیری ازانتقال آلودگی به شپش سرانسان بی تاثیراست.

q شستن معمولی باشامپوهای غیردارویی باعث ازبین رفتن یا پیشگیری ازانتقال آلودگی به شپش نمی شودوشستشوباسرکه هم تاثیری ندارد(درگذشته،استفاده ازسرکه مرسوم بوده است).

 

مراحل آلودگی پوست سر توسط شپش

v  شپش پوست سررا می گزد.

v  بزاق وترشحات شپش به زیر پوست تزریق می شود.

v  تزریق ترشحات دهانی شپش محرک بوده و باعث خارش شدید پوست می شود.

v  به دنبال آن،عوارض گوناگونی مانند زرد زخم ایجاد می گردد.

v  تقریبا همه افرادبا اطلاع یافتن ازوجودشپش سر انسان درنزدیکان خود،ناگهان دچاراحساس کاذب خارش سرمی شوند؛بنابراین،برای تشخیص و تایید آلودگی به شپش،صرفاً وجود خارش کافی نیست ومعاینه وبررسی دقیق ترضروری است.

v  شپش سرانسان اغلب باچسبیدن به قاعده مود خود را از چشمان بیمار مخفی می کند.ضمن آن که از نور و گرما هم گریزان است.بنابراین،شپش سرانسان تخم ها یارشک های خود را به موی سرمی چسباند وهمین مشاهده،شک به آلودگی را برمی انگیزد.

 

شپش ماده  در کدام قسمت مو تخم ها را جاسازی می کنند؟

شپش ماده تخم ها را در قاعده موها می گذارد.

برای تشخیص رشک توجه به کدام یک از گزینه ها ضروری است؟

ü    تخم های شپش همیشه تخم مرغی شکل بوده وبه ساقه مو درنزدیکی پوست سرمی چسبند.

ü    تخم های شپش درگیجگاه ها،بالای گوش هاوپشت گردن نیزدیده می شوند.

ü    تخم های شپش به راحتی جدا نمی شوندوبرای جدا کردن آن ها ازمو،استفاده ازناخن هایا برس ضروری است .

ü    به منظور یافتن تخم های شپش باید با حوصله تمام از یک گیجگاه به طرف مقابل،منطقه به منطقه مو را گشت و بهتر است این کار زیر نور مناسب انجام شود.

ü    استفاده از یک ذره بین هم کمک کننده است.

 

داروی انتخابی در درمان آلودگی به شپش کدام است؟

     نحوه درمان دارویی آلودگی به شپش پیش ازهرچیزبه نوع شپش ومحل استقرارآن بستگی دارد؛اما به طورکل،دارویی انتخابی درمان آلودگی به شپش پرمترین نام دارد که به شکل شامپو،محلول شستشوی سر ، پودر ،لوسیون وکرم تولید شده است. در این جا با توجه به نوع شپش،به مراحل درمان وپیشگیری ازگسترده شدن آلودگی می پردازیم.

کدام یک از شپش ها ناقل هیچ بیماری دیگری نیست؟

 شپش سرانسان برخلاف شپش بدن انسان،ناقل هیچ بیماری دیگری نیست وازاین بابت نگرانی وجود ندارد.

 

 درمان آلودگی به شپش سر انسان

     دوباردرمان به فاصله 8 تا 10روز لازم است.اگرچه با درمان نخست شپش های سر واکثر تخم های آن از بین می روند،اما از آنجا که امکان خروج آن ها از تخم تا 8 روز بعد وجود دارد. بنابراین،بهتر است به فاصله 8 تا 10 روز درمان مجدد انجام شود تا پیش از آن که شپش های جدید بالغ شوند و توانایی حرکت پیدا کنند،از بین بروند.

 

دانش آموزان عزیز:

تشخیص قطعی آلودگی به شپش،باپزشک یا کارکنان بهداشتی است ودرصورت مشکوک شدن به شپش بایدآنهارادرجریان گذاشت تاآن راتاییدودرصورت تشخیص بیماری،درمان نمایند.

 

 

منبع:

 راههای پیشگیری ودرمان آلودگی به شپش ،معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی خدمات درمانی مازندران واحدسلامت نوجوانان،جوانان ومدارس

 

تهیه کننده : واحد سلامت نوجوانان، جوانان و مدارس

خرداد 1396

 

 

خرداد 13 1396

تشکیل کمیته شورای بهداشتی مدارس و کمیته مروج سلامت مدارس

تشکیل کمیته شورای بهداشتی مدارس و کمیته مروج سلامت مدارس با حضور کارشناسان مسئول شبکه بهداشت ودرمان و آموزش و پرورش شهرستان های چالوس و کلاردشت در مورخه 28/6/95 با توجه به اهمیت موضوع سلامت دانش آموزان ودر آستانه شروع سال تحصیلی جدید و طرح موضوعات

1-    ارائه آموزشهای پیشگیری بهداشت دهان و دندان و ارائه خدمات رایگان مراقبتی دهان و دندان فیشورسیلانت برای دندان شش  فلوراتراپی با استفاده از واریش فلوراید برای کلیه دانش آموزان مقطع ابتدایی

2-    اهمیت ارائه آموزشهای اولویت دار جهت دانش آموزان و والدین و مربیان و ضرورت همکاری  آموزش و پرورش با کارشناسان مرکز بهداشتی درمانی شهرستان

3-    موضوع سلامت بوفه مدارس و مراکز تهیه غذا در مدارس شبانه روزی

4-    طرح موضوعات تشکیل شورای  ارتقای سلامت محیط کار و تحصیل و تدوین برنامه توسط مدارس و ادامه اجرای برنامه سفیران سلامت دانش آموزی

5-    برنامه آهن یاری و توزیع ویتامین دی که در مدارس متوسطه دخترانه و پسرانه انجام خواهد شد که به همراه اجرای برنامه های آموزشی ارائه خواهد شد .

 

6-      ضرورت مراجعه به پزشکان خانواده در جهت بررسی  سلامت دانش آموزی خصوصا اولویتهایی مانند کاهش چاقی که از عوامل خطر بیماریهای غیر واگیر می باشد و ثبت در سامانه مراقبتی مربوطه که بایستی در سطح مدارس تکمیل شود . 

7-   طرح موضوع سلامت روان در سطوح مدارس که روانشناسان طرح سلامت جامعه در سطوح مدارس خدمات آموزش و مشاوره را ارائه خواهد نمود .

 

 

شهریور 28 1395