• تماس با ما: 01152221462
  • Info@hcch.ir

ترویج ازدواج مناسب ،سالم وآسان در جوانان :

موضوع : ترویج ازدواج مناسب ،سالم وآسان در جوانان :

تهیه و تنظیم : محترم نژادمقدم/کارشناس مسئول سلامت خانواده  6/6/96

                                           

 

 

                                                 عناوین روزهای هفته ازدواج

                                                1 لغایت 7 شهریور ماه سال 1396         

تاریخ

تاریخ قمری

عنوان روز

1 شهریور

1/  ذی الحجه

جوانان، ازدواج، توانمند سازی مهارتهای اقتصای

2 شهریور

2/ذی الحجه

جوانان، ازدواج، توانمند سازی مهارتهای زندگی

3 شهریور

3/ ذی الحجه

جوانان، ازدواج، توانمند سازی مهارتهای مدیریت خانواده

4 شهریور

4/ ذی الحجه

جوانان، ازدواج، توانمند سازی مهارتهای معنوی – دینی

5 شهریور

5 / ذی الحجه

جوانان، ازدواج، توانمند سازی مهارتهای فرزند پروری

6 شهریور

6/ ذی الحجه

جوانان، ازدواج، توانمند سازی سواد رسانه ای

7 شهریور

7/ ذی الحجه

جوانان، ازدواج، توانمند سازی سمن های عرصه ازدواج

 

 

روز اول شهریور ماه سال جاری، روز ازدواج است. نخستین روز از آخرین ماه قمری، سالروز ازدواج فرخنده حضرت فاطمه (س) و حضرت علی (ع) به عنوان روز ازدواج نامگذاری شده است و روزی مبارک برای همه نوگامانی است که دل به زندگی فاطمی داده ‏اند تا شادی خود را با خاطره همیشه روشن آن روز مبارک، پیوند زنند. ازدواج حضرت علی(ع) با حضرت فاطمه (س) به فرمان خداوند، از امتیازاتی است که رسول اکرم (ص) بر آن مباهات می کردند. در این پیوند پر میمنت، فرشتگان آسمان در سرور و شادمانی و بهشتیان به زینت و زیور آراسته شده بودند.

   به منظور ترویج ازدواج سالم در جوانان و درراستای سیاستهای ابلاغی جمعیت ، با مشاركت كليه ذينفعان درون وبرون سازماني ، فعالیت های گسترده ای در کل کشور برگزارمی شود. از آنجایی که مساله ازدواج جوانان یک مساله فرابخشی است لذا موفقیت در اجرای برنامه های مرتبط با سلامت جوانان با مشارکت کلیه ذینفعان این امر میسر است.

از سیاستهای ابلاغی مقام معظم رهبری در خصوص ترویج ازدواج مناسب ،سالم وآسان در جوانان :

 رفع موانع ازدواج، تسهیل و ترویج تشکیل خانواده و افزایش فرزند، کاهش سن ازدواج وحمایت از زوجهای جوان و توانمندسازی آنان در تأمین هزینه های زندگی و تربیت نسل صالح و کارآمد

 عوامل زیادی درتصمیم افراد برای ازدواج تاثیر دارد که مهم ترین شان سبک زندگی فرداست. در حال حاضرنزدیک به سیزده میلیون نفر در وضعیت تجرد به سر می برند. یکی ازقوانینی که به انسان ها احساس امنیت می دهد، عضویت در گروه است یعنی ما وقتی که متعلق به یک گروه هستیم در گروه احساس امنیت بیشتری می کنیم تا زمانی که فردهستیم. به همین دلیل است که می گویند انسان هایی که مجرد هستند وتنها زندگی می کنندآسیب پذیری جسمی و روانی شان خیلی بیشتر از افرادی است که در جمع زندگی می کنند.

انسانها نیازهای عاطفی متعددی دارند .
 برآورده شدن برخی از این نیازها را طبیعت به عهده جنس مکمل گذاشته است
.

ازدواج مناسبترین زمینه برای تأمین نیازهای روانی ، عاطفی، وجنسی جوانان است و همین امرموجب سلامت دینی و اخلاقی جوانان خواهد شد .
به همین دلیل رسول خدا(صلّی الله علیه و آله و سلّم) درروایتی میفرماید: هر کس که ازدواج کرد، نصف دینش را حفظ کرده است.
 .

وقتی ازدواج می کنیم، به امنیت عاطفی می رسیم و احساس می کنیم کسی هست که نیازهای روانی، نیازهای عاطفی و حمایتی ما را برآورده کند. همان طور که پروردگار هم در قرآن آورده است که زن و مرد را برای آرامش گرفتن از یکدیگر آفریده و هدف نهایی ازدواج، رسیدن به همین محبت و امنیت و آرامش است.

اهداف :

. ارتقا آگاهی جوانان در خصوص مشکلات پیش رو در زمینه ازدواج
2 . ارتقا اگاهی جوانان در خصوص ازدواج سالم
3 . توانمند سازی جوانان در خصوص همسریابی
4 . افزایش مهارت حل مسئله
5 . کاهش رفتارهای مخاطره آمیز
6 . افزایش فضای مثبت فی مابین جوانان ووالدین
7 . افزایش توانایی اولویت بندی مسائل در جوانان
8 . افزایش نقش حمایت خانواده ها از جوانان
9 . افزایش مشارکت سیاستگذاران
10 . توانمند سازی جوانان در خصوص همسرداری سالم

بعضی از موانع ازدواج :
*ادامه تحصیلات :

1-برخی از دختران و پسران ادامة تحصیل را بهانه ای برای به تأخیر انداختن ازدواج میدانند.

اگر نهايتاً مسير ازدواج در حين تحصيل را برگزيديد و نگران مشكلاتي هستيد كه با آن مواجه مي شويد، به راه حلهاي زير توجه كنيد:
*می توانید با مقدمات ساده و بدون تشریفات، عقد شرعی کنید، اما عروسی اصلی را به تأخیربیاندازید.
* کار کردن همگام با تحصیل، می تواند در کاهش مشکلات اقتصادی شما تأثیر بگذارد.
* وقتی زندگی ساده و قانعی داشته باشید، آرامش فکری و روحی بیشتری خواهید داشت؛ دراین صورت راحت تر می توانید در مسائل علمی، پژوهشی و صنعتی پیشرفت کنید.
* حمایت های والدین می تواند در کاهش مشکلات دوران تحصیل مؤثر باشد.
* وقتی هر دو زوج یا یکی از زوجین محصل باشد، انجام کارهای منزل به طور مشترك صورت می گیرد که این مسئله علاوه بر محبت و دلگرمی، اجر اخروی را هم به دنبال دارد.
* با توافق یکدیگر تا پایان سال تحصیلی، از بچه دار شدن جلوگیری کنید و با آسودگی بیشتری به تحصیل بپردازید.


2-گاهي اوقات والدين ادامه تحصيل فرزندشان را مانع ازدواج آنها مي دانند و با ازدواج آنهامخالفت مي كنند

؛ در اين صورت فرزندان براي از بين بردن اشكال تراشي هاي غير منطقي و نامعقول بهتر است راهكارهاي زير را به كاربندند:
*صحبت مستقیم، معقول، مؤدبانه، منطقی و همراه با احترام به والدین و گوشزد کردن اشکالات آنها و توجیه آنها نسبت به غیر منطقی بودن شیوه برخوردشان.
* در صورت شرم و حیا و یا تأثیر گذار نبودن صحبت مستقیم، واسطه کردن افرادی که حرف آنها در والدینشان مؤثر واقع می گردد.


در پایان تأکید می کنیم یکی از دلایل بالا رفتن سن ازدواج، تحصیلات است که ازدواج های دانشجویی علاوه بر کاهش تنش های روحی جوانان از بالا رفتن سن ازدواج جوانان نیز جلوگیری می کند و همچنین از مزایای جشن های ازدواج دانشجویی، صرفه جویی اقتصادی برای زوجین است.

*سربازی:

در مورد رفع مانع سربازی باید به نکات زیر توجه کرد:
* پسرانی که تحصیلات دانشگاهی دارند، مشکل خاصی جهت سربازی ندارند؛ چرا که می توانند بعد از پایان تحصیلات در قالب تعهدهایی که همراه با انجام شغلشان است، خدمت سربازی را انجام داده بدون اینکه وقفه ای در زندگیشان به وجود آید.
*خانواده دختر، علت معافیت فرد را جویا شوند و نسبت به صحت آن تحقیق کنند.
* سربازی نرفتن پسرها در اصل مانعی برای ازدواج محسوب نمی شود چرا که فرد می تواندعقد کرده، سپس به سربازی رود.
* فرار از سربازی نه تنها مشکل را حل نمی کند، بلکه در آینده بر مشکلات فرد می افزاید؛ چه بسا اگر قصد خروج از کشور داشته باشد، بخواهد در جایی مشغول به کار شود و... ارائه کارت پایان خدمت لازم است.
* کسی که از سربازی فرار می کند، نشان می دهد که آمادگی برخورد با مشکلات را ندارد.

در صورتی که پسر احساس نیاز به ازدواج نمی کند، بهتر است ازدواج را به بعد از گذراندن خدمت سربازی موکول کند.
* اگر سربازی نرفته اید و قصد ازدواج دارید، این موضوع را با خانواده دختر مطرح کرده وعنوان کنید که ممکن است در شهر دور مشغول خدمت شوید تا آن ها با آگاهی کامل تصمیم گیری نمایند.
*اگر فرد مورد نظر شما در شهری دور از شما مشغول به خدمت سربازی است، با دقت وبررسی بیشتری نسبت به خود و ظرفیت سنجی خود تصمیم بگیرید.
* اگر فرد مشغول به خدمت سربازی در محل سکونت خود باشد و درآمد کافی جهت گذراندن حداقل زندگی مشترك را نداشته باشد، خانواده ها می توانند با کمک های مادی و معنویخود آنها را حمایت کنند و از مشکلات آنها بکاهند.
*افرادی که مجبورند این دو سال را به دور از محل زندگی بگذرانند، این مسأله مانعی برای ازدواجشان نیست و این افراد می توانند دوران عقد خود را همراه با سربازی بگذرانند.
* عقد در دوران سربازی شیرین و زیباست و زوج می توانند در ایام مرخصی با هم ملاقات داشته باشند.

موانع ازدواج و چشم و هم چشمی

اگر شما هم در چنین شرایطی هستید؛ از هر کسی که سراغ تان می آید حرف و حدیث می شنوید، تحت فشار هستید و احساس اجبار به ازدواج می کنید، خانواده تان شما را لای منگنه گذاشته واصرار به ازدواج سریع تر شما دارند، اگر به دنبال برترین انتخاب ها هستید یا این که نقشه می کشید چگونه و چطور می توانید از دیگران رویی کم کنید تا بیایند و ببینند و... باید بگوییم اینجا چراغ قرمز است، لطفا ایست کنید، حرکت شما جایز نیست! میل شدید به جبران کردن و خودی نشان دادن، کم کردن روی اطرافیان از طریق ازدواج یا مقایسه دائم گزینه انتخابی خود با مورد ازدواج دیگران و... به عنوان نشانه های خطر در انتخاب محسوب می شوند که می توانند مسیر زندگی تان را درسرابی پیش ببرند که هرگز آبی گوارا و قابل نوشیدنی یافت نخواهد شد.

درانتخاب عجله ننمایید :
انتخاب در شرایط اضطرار و عجله، انتخابی عجولانه یا تصمیم گیری از نوع از سر بازکردن است.
انتخاب عجولانه، انتخابی سریع، بی هدف و بی سازمان بوده که امکان اشتباه کردن در آن حتمی وقطعی و چند برابر است و احتمال دارد فرد به واسطه آن انتخاب ناآگاهانه و ضرب العجل با بسیاری از مصائب و مشکلات جبران ناپذیر مواجه شود. هر انتخاب درستی به وارسی و بررسی بسیار نیازدارد، بی گمان لازمه این عمل نیز مستلزم صرف زمان بسیاری است.

با عجله چه کنیم؟
برای کاهش درصد خطا و افزایش احتمال موفقیت در انتخابتان، سعی کنید بر خصلت عجولانه خودیا دیگران فائق آیید و شرایط فوری و فوتی و موقت امروز را بر خوشبختی و سعادت فردایتان ترجیح ندهید. سلامت آینده زندگی شما ارزش آن را دارد که با این خصلت و افکار ترغیب کننده به آن، مبارزه کنید. این جمله را بارها به خود بگویید یا به دیوار اتاق تان نصب کنید « من به ندای عقلم گوش می دهم، نباید عجله کنم ».
ترس و واهمه را کنار بگذارید، اجازه دهید زمان کارتان را با حوصله پیش ببرد. گاه با عجول بودن فقط چاه زندگی تان را می کنید و در قعری فرومی روید که شاید پشیمانی بعد از آن سودی نداشته باشد. با اطرافیان یا کسانی که احساس می کنید از جانب آنها تحت فشار هستید صحبت کرده و شرایط و افکار خود را تا حدودی بازگو کنید، قاطعانه به آنها بگویید برای دادن جواب مثبت یا منفی عجله ندارید و حتی انتظار دارید در این مسیر مهم، همراهی تان کنند. به آنها بگویید تصمیم خود را با آرامش و سر فرصت خواهید گرفت و عجله ای برای گفتن جواب ندارید.

* مشکلات خانوادگی:
در این قسمت نکته هایی ارائه می گردد که برای رفع بعضی از مشکلات خانوادگی می تواند مؤثرباشد. (برای نظم بیشتر، راه ها تحت عنوان موضوع مربوطه دسته بندی شده اند.)
الف) بیماری والدین:
*اگر پدر و مادر یا هر دوی آ نها بیماریی دارند که نیاز به پرستاری دارند، کار را بین خودتان(خواهرها و برادرها) تقسیم کنید و در صورت امکان پرستار هم بگیرید.
* بدانید که پدر و مادر راضی نیستند که به خاطر آن ها مجرد بمانید، پس به ازدواج بیندیشید.
ب) تأکید بر ازدواج فرزندان بزر گتر:
* بحث ترتیب، عمدتاً بین دختران مشکلاتی را ایجاد می کند و در مورد پسران موضوعیتی ندارد.

* برای رعایت ترتیب ازدواج فرزندان نباید موقعیتهای خوب و ایده آل را فدا کرد، مگر درصورتی که ازدواج خواهر کوچک تر، باعث سرشکستگی و افسردگی خواهر بزر گتر شود.
ظرافت برخورد و اینکه تأکید و پیشنهاد اقدام از طرف خواهر بزرگ تر باشد، مشکل را تاحدودی حل می کند.
*برای خانواده توضیح دهیم که به خصوص در مورد دختران، آ نها نیستند که به خواستگاری می روند، بلکه مورد انتخاب قرار می گیرند، لذا نباید موقعیتهای خوب را از دست داد.
*اگر شما و طرف مقابلتان می توانید تا ازدواج کردن خواهر بزرگترتان صبر نمایید، بهتر استازدواج خود را به تأخیر اندازید. یا صیغه ای خوانده شود و جشن عروسی به بعد موکول شود.
*خانواده ای که عدم ترتیب فرزندان را در امر ازدواج می پسندند، باید با عزّت و احترام گذاشتن به فرزند بزرگتر، زمینه ی عیب گذاری مردم را بر روی فرزندانشان برطرف کنند.

اگر می بینید خواهر بزرگتان از روی بهانه یا وسواس تن به ازدواج نمی دهد، یا به خاطرادامه ی تحصیل، ازدواج را به عقب انداخته است، در صورت وجود موقعیتی مناسب، بامشورت یک فرد آگاه با اطلاع خانواده به ازدواج اقدام کنید.
ج) تکفّل خانواده:
* اگر شما سرپرست خانواده خود هستید یا به عبارتی، آن ها تحت پوشش حمایتی مالی ومعنوی شما قرار دارند، سعی کنید ضمن احترام گذاشتن و وقت گذاری کافی، آنها را به خودوابسته نکنید.
* شما دیر یا زود به ازدواج نیاز پیدا می کنید، لذا لازم است والدینتان را برای این امر آماده کنید.
* به والدینتان بفهمانید که ازدواج شما مانع از حمایتهای مالی و معنوی شما نخواهد شد.

شهریور 06 1396

ناباروری و پیشگیری از آن :

 

ناباروری  و پیشگیری از آن :

عدم بارداری پس از یک سال تماس جنسی منظم و بدون پیشگیری از بارداری

                  ابتلای تقریبا 15 درصد از زوج ها

علل ناباروری:

 40% ناشی از عوامل مرتبط با زنان نظیر بسته بودن لوله‌ها یا نداشتن تخمک گذاری

 40% ناشی از عوامل مردانه نظیر کاهش تعداد یا حرکت اسپرم

  15 تا 20 درصد موارد علت نامشخص

سن

لکل

سیگار

تعداد تخمک های موجود در تخمدان

فشار روحی

بیماریها و شرایط زمینه ای

وزن

عوامل خارج از کنترل انسان

ورزش سنگین

 

 

 

 

 

 

 

 

 3 عوامل موثر بر باروری زوجین :

 

سیگار                 

 

مدت زمان لازم برای باردار شدن : دو برابر یک خانم غیرسیگاری

- افزایش احتمال سقط خود بخودی،

- زایمان زودرس،

- تاخیر رشد داخل رحمی جنین،

- مشکلات سلامت شیرخواران،

- افزایش سندرم مرگ ناگهانی شیرخواران

سیگار اثرات منفی زیادی بر سلامت باروری دارد.

 

تاثیر مواد شیمیایی موجود در تنباکو روی باروری زن و مرد:

 - کاهش اسپرم

-کاهش حرکت و کیفیت اسپرم

- کاهش تعداد و کیفیت تخمک

- کاهش خون رسانی به رحم و تخمدان ها

- افزایش خطر بیماری های لوله های رحمی و بارداری خارج رحم

- افزایش میزان سقط خودبخودی

- سیگار کاهش شانس موفقیت درمان های ناباروری

بررسی‌ها نشان داده است ترک سیگار حداقل دو ماه قبل از لقاح خارج رحمی (IVF) ، احتمال موفقیت آن را افزایش می‌دهد.

وزن و باروری :

وزن خیلی زیاد یا وزن خیلی کم: نامنظم بودن تخمک گذاری و یا عدم تخمک گذاری

افزایش وزن 2/5 تا 5 کیلوگرم در خانم‌های با وزن خیلی کم و دارای مشکل تخمک گذاری ممکن است منجر به تخمک گذاری طبیعی شود.

چاقی باعث :

-سیکل های نامنظم قاعدگی

-افزایش احتمال ناباروری

افزایش خطر جراحی های ناباروری

-افزایش سقط خودبخودی

-کاهش موفقیت درمان ناباروری

-افزایش خطر عوارض بارداری شامل دیابت، افزایش فشارخون ، افزایش وزن زیاد کودک

- کاهش متعادل 5 تا10% وزن بدن : بهبود در میزان تخمک گذاری و بارداری

کلید کاهش وزن:

 داشتن یک رژیم متعادل و سالم ، افزایش فعالیت فیزیکی و ورزش

کاهش وزن در خانم‌های چاق از مهم‌ترین عوامل دستیابی به باروری

تغذیه:

 

برای بارداری نیاز به رژیم غذایی خاصی نیست.

-تامین انواع ویتامین‌ها، مواد معدنی و دیگر مواد مغذی مورد نیاز بدن با رژیم غذایی متعادل

-افزایش کیفیت اسپرم با مصرف مکمل‌ها و ویتامین‌هایی مانند ویتامین c ، ویتامین E ، سلینوم، روی، اسید فولیک و کلسیم

-افزایش مصرف غذاهای دریایی

-کاهش مصرف کافئین (باعث کاهش جذب آهن و کلسیم و افزایش خطر سقط خودبخودی)

ورزش:

 

ورزش نقش مهمی در سلامت عمومی دارد.

تاثیرات :

- احساس خوب و نشاط

- خواب راحت

- افزایش سوخت ساز

- کنترل وزن

- کاهش بیماری مزمن مانند حملات قلبی، سکته مغزی، دیابت و برخی سرطانها

- افزایش باروری با 30-20 دقیقه ورزش چهار جلسه در هفته (تعادل وزن)

- پرهیز از ورزش های خیلی شدید و بدن سازی (تداخل در فرآیند تخمک گذاری و تولید اسپرم)

 روزانه 30 دقیقه پیاده روی تند برای بهره مندی از تمام فواید ورزش کافی است.

مواد محرک و مکمل‌ها :

 

مواد محرک مانند ماری جوانا و کوکایین : تاثیر منفی بر باروری زنان و مردان

برخی از مکمل‌های بدنسازی : تاثیر منفی روی تولید اسپرم سالم بدلیل وجود هورمون‌های مردانه و همچنین تاثیر روی هورمون زنانه

تاثیر منفی در تولید و کیفیت اسپرم با :

  - استفاده از استروئید یا تستوسترون در بدن سازی؛

  - قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی؛

  - قرار گرفتن در معرض مواد آلاینده؛

  - قرار گرفتن در معرض دمای بالا

باروری مردان :

 

 

نشستن طولانی مدت بعلت عدم برقراری جریان هوا سبب گرم شدن بیضه ها و آسیب به بافت بیضه می‌شود مانند رانندگی طولانی مدت

تاثیر منفی برخی از داروها در تولید اسپرم مانند داروهای استروئیدها، داروهای زخم معده ، داروهای بیماری قلب و آنتی بیوتیک‌ها

لازم است آقایان در سنین باروری پیش از مصرف خودسرانه هر دارویی با پزشک مشورت کنند.

برخی از مواد نظیر ژل‌های تولید شده از مواد نفتی، وازلین و رنگ شیمیایی حاوی سرب ... برای اسپرم سمی هستند و توصیه می‌شود تا حد امکان از تماس با آن پرهیز گردد.

 حمام داغ طولانی مدت، سونا، وان داغ، استفاده از لپ تاپ و لباس زیر تنگ ممکن است تولید اسپرم سالم را  با مشکل مواجه سازد.

استرس :

 

                       

ناباروری سبب ایجاد استرس می‌شود. فشار روحی ناباروری تقریبا معادل ابتلا به سرطان یا مرگ یکی از نزدیکان در نظر گرفته شده است. 

صبحت با دوستان و یا زوجینی که ناباروری را تجربه کرده‌اند به دلیل این که ممکن است احساس مشابه یکدیگر داشته باشند مفید است.

بین زنان و مردان از نظر تجربه و نوع برخورد با استرس ناشی از ناباروری اختلاف وجود دارد. زنان بیشتر استرس خود را بیان می‌نمایند ولی مردان تمایل دارند که خود را مشغول نموده و احساسات خود را پنهان کنند.

دیده شده است که مدیریت استرس و استفاده از روش‌های تمدد اعصاب نتایج درمان ناباروری را بهبود می‌بخشد. باید به خاطر داشت نمی‌توان همه فشارهای روحی را حذف نمود، اما می‌توان زمانی را برای آرامش اعصاب اختصاص داد.

 

آلودگی محیطی و ناباروری  :

 

 سیگار ، گازوئیل، بخار ناشی از رنگها و اگزوز اتومبیل جزو مواد آلوده کننده هستند. با توجه به تاثیر این مواد روی رشد و تکامل جنین، توصیه می‌گردد خانمهای باردار تا حد امکان از آنها پرهیز نمایند.

 خانمهای که هنوز باردار نشدند هم تحت تاثیر آلودگی محیطی قرار می‌گیرند.

دود سیگار زمان انتظار برای باردار شدن را افزایش داده و همچنین باعث افزایش جهش سلول تخم می‌شود.

فلزات سنگین موجود در دود اگزوز وسایل نقلیه سبب افزایش موادی در خون می‌شود که کیفیت اسپرم را کاهش می‌دهد.

سفید کننده حاوی کلر و دیوکسین:

اغلب موادی که برای سفید کردن لباس و سطوح در خانه مورد استفاده قرار می‌گیرند کلر دارند برای سلامت انسان مضر هستند و سبب آلودگی محیط نیز می‌شوند 

آلودگی طولانی مدت با مواد کلردار سبب :

   - مشکلات هورمونی

   - ناباروری

   - کاهش تعداد اسپرم

   - تضعیف سیستم ایمنی

   - اختلالات یادگیری

   - تغییرات رفتاری

   - صدمه به پوست ، کبد و کلیه

تولید تصادفی دیوکسین در بسیاری از فرآیندهای صنعتی: سوزاندن ناقص زباله‌های بیمارستانی و شهری، ساخت پلاستیک، مواد شیمیایی، حشره‌کش‌ها، ظروف پلاستیکی یک بار مصرف و پدهای بهداشتی با پوشش داخلی غیراستاندارد

 این سموم بلافاصله پس از ورود به بدن در سیستم غددی وDNA  وارد شده و تغییرات را ایجاد می‌کنند که به نسل‌های بعد هم منتقل می‌گردد.

 

تهیه و تنظیم  : محترم نژادمقدم /کارشناس مسئول سلامت خانواده و کارشناس باروری سالم         23/3/96

 

 

خرداد 28 1396