• تماس با ما: 01152221462
  • Info@hcch.ir

روز هشتم : بهداشت مواد غذایی

 

بهداشت مواد غذایی

 

خدواند سبحان در قرآن کریم، سوره بقره -آیه 168 چنین می فرمایند:

« یَا أَیُّهَا النَّاسُ كُلُواْ مِمَّا فِی الأَرْضِ حَلاَلاً طَیِّباً وَلاَ تَتَّبِعُواْ خُطُوَاتِ الشَّیْطَانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِینٌ»

ای مردم از آنچه خدا در روی زمین از حلال ها و پاکیزه ها آفریده، بخورید و از گام ها (آثار و نشانه ها)ی شیطان پیروی نکنید.

 

انسان برای انجام کارهای خود به نیرو احتیاج دارد و این نیرو و انرژی را باید از غذای سالم و مغذی به دست آورد. اگر غذا در معرض آلودگی و فساد قرار گیرد می تواند سلامتی انسان را به خطر بیاندازد چرا که غذا حاوی مواد مغذی است و میکروب ها نیز برای رشد نیاز به مواد مغذی دارند پس غذا می تواند منشاء بیماری باشد. باید مواد غذایی، راه های آلوده شدن غذاها، روش های نگهداری از آنها و اصول مبارزه با میکروب ها و عوامل بیماری زا را بشناسیم تا بتوانیم از بیماری هایی که دراثر مصرف غذاهای آلوده ایجاد می شوند مثل انواع مسمومیت ها، بیماری های انگلی مثل کرم و کیست و... پیشگیری کنیم.

در ماه محرم تهیه و توزیع غذا جهت عزاداران حسینی رواج دارد و ‏خوردن غذای نذری در این ایام برای مردم ارزش معنوی بالایی دارد. چه خوب است غذا های نذری که در این ایام تهیه می شود ‏درکنار عطر و طعم و مزه مطلوب به لحاظ تغذیه ای نیز ضامن سلامت مردم باشد.

غذای نذری اگر دارای ویژگی های سلامتی و بهداشتی باشد قطعا در کنار تبرک و ارزش ‏معنوی آن ضامن سلامت مردم خواهد بود. برای اینکه یک غذای سالم در اختیار مردم قرار گیرد باید نکات بهداشتی در تمامی مراحل تهیه، نگهداری، طبخ و توزیع دقیقا رعایت گردد.

 لذا به جهت حفظ سلامت افراد جامعه، انتظار میرود که کلیه دست اندرکاران تهیه مواد غذایی به ویژه آشپزها  و عزاداران محترم به توصیه های ذیل توجه و به آن عمل نمایند:

  • از حداقل مقدار نمک در غذاها استفاده شود.غذاهای پرنمک زمینه را جهت ابتلا به فشار خون بالا و بیمارهای های قلبی عروقی فراهم میکند که ‏درحال حاضر بیماری های قلبی عروقی مهم ترین علت مرگ و میر در کشور محسوب می شود.
  • در تهیه شله زرد و حلوا، از حداقل مقدار شکر و روغن استفاده شود.
  • در تهیه انواع آش ها حداقل مقدار روغن و نمک بکار رود. اگر مایلید آش تهیه شده را تزئین کنید، نعناع داغ و پیاز داغ و یا ‏سیر داغ را با مقدار کمی روغن آماده کنید.
  • اگر از کشک در تهیه آش استفاده می شود باید حتما از نوع پاستوریزه، دارای ‏استانداردهای لازم و پروانه ساخت از وزارت بهداشت باشد. توصیه می شود کشک را به مدت 5 تا 10 دقیقه جوشاند و بعد به آش ‏اضافه کرد.
    انواع شربت ها کم شیرین تهیه شود. شربت های شیرین مقدار زیادی قند وارد بدن می کنند. در شرایطی که بیماری دیابت ‏روند رو به گسترشی را در کشور مان طی می کند لازم است مقدار مصرف قند و شکر در تهیه انواع شربت ها، نوشیدنی ها و ‏شیرینی ها به حداقل ممکن برسد .
  • به جای قند و شکر برای مصرف چای از کشمش و خرما استفاده کنید.
  • به مقدار مورد مصرف غذای نذری دریافت کنید. از دریافت مقادیر بیشتر از نیاز که در نهایت مجبور به دور ریختن آن می‌شوید، ‏خودداری کنید.
  • باقی‌مانده غذاها را در یخچال و سردخانه نگهداری کرده و از گرم کردن چندباره آن خودداری کنید.
  • سعی کنید توزیع میوه را هم به عنوان یکی از مواد غذایی که می‌شود، نذر کرد در نظر بگیرید.
  • به نحوه صحیح شست‌وشوی سبزی‌ها دقت شود. روش صحیح شست و شوی سبزی‌ها این است که سبزی علاوه بر ضدعفونی شدن،
  • با یک ماده کف کننده بسیار رقیق خوب ‏شسته و کف آن با آب فشار بالا زدوده شود.
  • علاوه بر توصیه های فوق ، نکاتی را نیز درخصوص ظروف مورد استفاده برای توزیع غذا در ماه محرم باید در نظر گرفته شود به خصوص اینکه توزیع ‏غذای گرم تنها در ظروف یکبار مصرف گیاهی مجاز است.
  • توزیع غذا باید حتما در ظروفی از جنس سلولز یا ذرت که غیر از مواد پلاستیکی هستند، انجام شود.
  • همچنین اشخاصی که در منزل اقدام به طبخ نذورات می‌کنند، حتما از مواد اولیه سالم استفاده ‏کنند و توجه داشته باشند غذاهای پخته شده با مواد خام در تماس نباشد و مواد خام بلافاصله مصرف شوند و مواد اولیه مصرفی ‏برای تهیه غذا از محل های معتبر خریداری شود.


نه تنها بهداشت مواد غذایی بلکه بهداشت فردی افراد مرتبط با تهیه و ‏توزیع مواد غذایی از الزامات بوده به طوریکه افرادی که مبادرت به طبخ غذا می نمایند؛ باید کارت تندرستی داشته باشند بنابر این مدیر هیئت نسبت به معرفی به مرکز ‏بهداشت و درخواست بازدید و اخذ مشاوره و تاییدیه بهداشتی اهتمام داشته باشد. همچنین ورود و خروج به محل طبخ غذا و ‏دخالت افراد متفرقه در امر تهیه و توزیع غذا و چای و غیره ممنوع گردد.

مسئولین هیئت ها نیز می بایست:

  • مواد غذایی را از افراد شناخته شده، به عنوان نذورات قبول کنند
  • قبل از قبول غذاهای آماده از افراد ناشناس از سلامت غذای ارائه شده پیش از توزیع آن اطمینان حاصل کنید.
  • آب آشامیدنی بایستی بهداشتی و ترجیحا از شبکه توزیع عمومی باشد.
  • در تهیه فرآورده های دامی به ویژه گوشت قرمز و علی الخصوص گوشت طیور از کشتار دام تحت نظارت دامپزشکی در محل های ‏مجاز اطمینان حاصل کنید.
  • سنگ نمک اغلب دارای ناخالصی‌های زیادی است که برای کبد و کلیه زیان‌آور است و باید حذف گردد و نمک ید دار جایگزین ‏شود.‏
  • ‏اگر پخت غذا در محیط مسقف انجام می شود، نباید از ذغال و چراغ نفتی و گازوئیل برای گرم کردن دیگ‌ها استفاده شود.‏

 

 

شهریور 26 1397

روز هفتم : مصرف نمک

 

مصرف نمک

 

نمك طعام محصولي است متبلور، شورمزه و بدون بو که به منظور حفظ سلامت مقدار حدود 5-3 گرم یعنی معادل یک قاشق چایخوری در روز مورد نياز است.

البته باید دقت کرد که همیشه مصرف بالای نمک به معنی شور کردن غذاها نیست، بلکه درصد بالایی از نمکی که روزانه مصرف می‌کنیم، نمک پنهان است که در درون مواد غذایی گوناگون وجود دارد.

ایران یکی از پر مصرف‌ترین کشورها در زمینه نمک است به طوری که میانگین روزانه مصرف نمک 3-2برابر استاندارد جهانی است(حدود ۱۰ تا ۱۵ گرم در روز) که این میزان بسیار بیشتر از حد استاندارد مصرف نمک (۵ گرم) است.همچنین مطابق برخی آمارها سرانه مصرف نمك در یك سال توسط ایرانی‌ها، 6 كیلوگرم است؛‌ در حالی كه در جهان سالانه 3 كیلو نمك می‌خورند، یعنی ما دو برابر استانداردهای جهانی غذایمان را شور می‌كنیم!

نمک از طرق مختلف مانند مراحل تهیه و پخت غذا ، مصرف انواع سوپهای آماده ، انواع شورها، خیارشور، ترشی ها  وکنسروها، مصرف انواع گوشت‌های فرآوری شده مانند سوسیس، کالباس و همبرگر، تنقلات شور مانند چیپس و فراورده های غلات حجیم شده، نان، گوشت و ماهی نمک‌سود شده، پنیر، خشکبار بوداده و انواع سس ها حاوي مقادير زياد نمك دریافت ميشود .

 مصرف بیش از اندازه نمک مخاطرات فراوانی همچون ابتلا به فشار خون و بیماری های قلبی عروقی، پوکی استخوان، سرطان های دستگاه گوارشی و ... را به دنبال دارد.

نمک عامل افزایش فشار خون:

  • مصرف زياد نمك ازمهمترين عوامل ابتلا به بيماري هاي قلبي و عروقي و پرفشاري خون به عنوان يكي از مهم ترين عوامل خطر این بیماری ها است.آمارها نشان مي دهد كه از هر 380هزار مورد مرگ و مير در كشور 135 هزار مورد آن ناشي از بيماري هاي قلبي و عروقي مي باشد و طبق تحقيقات شيوع فشار خون بالا در كشورهايي كه دريافت بالاي نمك دارند بيشتر است.
  • هر قدر ميزان نمك مصرفي روزانه در جوامع كمتر باشد به همان نسبت شيوع فشار خون بالا كاهش مي يابد. همچنین درصورتی که افراد تنها ۳ گرم از مصرف روزانه نمک خود را کاهش دهند، حدود ۵۰درصد از بیماری‌های قلبی عروقی کاهش خواهد یافت.

نمک و بیماری پوکی استخوان:

  • نمک یک مانع بزرگ برای داشتن اسکلت محکم است و مصرف زیاد نمک باعث ابتلا به بیماری پوکی استخوان می گردد. این حالت به علت کم شدن جذب کلسیم که از طریق کلیه در حال دفع شدن است ایجاد می گردد.پوکی استخوان بیماری است که با کم شدن توده ی استخوان و نابودی ساختمان بافت آن، منجر به شکستگی استخوان به ویژه شکستگی لگن ،ستون فقرات و مچ دست در افراد مبتلا میشود؛ به طوری که استخوان ضعیف شده و با کوچکترین ضربه دچار شکستگی شود.
  • از دست دادن استخوان ها به طور خاموش و بی سر و صدا اتفاق می افتد و اغلب هیچ علامتی تا زمان رخ دادن شکستگی وجود ندارد. این حالت باعث کاهش کیفیت زندگی و برای برخی باعث معلولیت دائمی تا پایان عمرمی گردد.

نمک و سرطان:

  • مصرف زیاد غذاهای پرنمک و تنقلات شور مخاط معده را نیز تخریب می کند و باعث افزایش خطر سرطان معده می گردد.این سرطان یکی از سرطان های شایع در کشور و چهارمین سرطان رایج در جهان است. بر اساس مطالعات شانس ابتلا به سرطان در کسانی که روزانه ۱۲ تا ۱۵ گرم نمک مصرف می کند بیشتر است.

اهمیت کاهش مصرف نمک در سلامت کودکان:

  • كاهش مصرف نمك تنها به بزرگسالان توصيه نمي شود . بلكه با توجه به اين امر كه ذائقه هر فرد از دوران كودكي شكل مي گيرد، تلاش برای اصلاح عادات غذایی سالم را باید از دوران کودکی پایه ریزی نمود تا ذائقه كودكان را از اوايل زندگي به غذاي كم نمك عادت کند.
  • نمک میتواند منجر به بیماری فشار خون در کودکان گردد. محیط خانواده ( خواهر و برادران بزرگتر، عادات و رفتار غذایی والدین) نقش مهمي در دريافت و عادات غذايي كودكان دارند.
  • براي كودكان حداكثر ميزان توصيه شده براي مصرف نمك کمتر از 3 گرم در روز است و بهتر است همین مقدار از نمك يد دار تصفيه شده باشد.چون يد يكي از مواد مغذي ضروري براي رشد و تكامل كودكان است. به طوري كه كمبود آن موجب كاهش بهره هوشي مي شود.
  • به غذاي كودك زير يكسال نمك اضافه نكنيد و در غذای کمکی کودک از نمك در تهيه ، پخت و هنگام دادن  غذا به كودك استفاده نکنید.
  • در کودکان بزرگتر مصرف سوپ های آماده، سس ها و محصولات فرآیند شده مثل فست فودها را دربرنامه غذایی كودكان به حداقل برسانید.
  • از تنقلات شور (فرآورده های غلات حجیم شده ، چیپس ، چوب شور ، و سایرتنقلات کم ارزش غذایی ) در برنامه غذایی کودک استفاده نکنید و به جای آن از ذرت و حبوبات بو داده خانگی کم نمک مانند عدس برشته شده کم نمک، مغزها مانندگردو، فندق، بادام (خام و بدون نمک ) و پنیر و دوغ کم نمک به عنوان میان وعده  استفاده کنید

بنابراین برای کنترل ميزان نمك مصرفي خود :

  • غذای خانواده را با نمک کم تهیه کنید و از گذاشتن نمكدان در سفره خودداري کنید.
  • از سبزی های معطر تازه یا خشک مانند( نعناع، مرزه، ترخون، ریحان، آويشن، شويد و ... ) یا  سير، پياز، ليموترش تازه و آب نارنج براي بهبود طعم غذا و كاهش مصرف نمك استفاده کنید.
    • مصرف انواع شورها و ترشيها، آجيل شور، چيپس، فراورده های غلات حجیم شده، ماهي دودي، سوسيس و كالباس را كاهش دهيد.
    • غذاهاي كنسرو شده مانند تن ماهي و بسياري از مواد غذايي بسته بندي شده و آماده داراي مقادير زيادي نمك هستند، به همين دليل بهتر است مصرف اين گونه مواد غذايي را محدود كنيد.
    • به مقدار نمک غذاهای بسته بندی شده توجه کنید.(در برچسب بعضی مواد غذایی مقدار سدیم موجود در 100گرم از ماده غذایی ذکر شده است. برای تبدیل مقدارسدیم به نمک بایستی آن را در عدد 5 ضرب کنید)

 

 

 

شهریور 25 1397